Toezicht op rechtspersonen - de raad van commissarissen

Toezicht op rechtspersonen - de raad van commissarissen

Minister Van der Steur heeft in juni 2016 een wetsvoorstel 'wet bestuur en toezicht rechtspersonen' aangeboden aan de Tweede kamer.

In het wetsvoorstel wordt voorzien in een nieuwe regeling omtrent toezicht op rechtspersonen.

Toezicht op rechtspersonen komt aan bod in artikel 11 van het wetsvoorstel 'Wet bestuur en toezicht rechtspersonen' (de raad van commissarissen).

 Het voorgestelde artikel 11 luidt als volgt:

Artikel 11

  1. Tenzij uitvoering is gegeven aan artikel 9a lid 1, kan bij de statuten worden bepaald dat er een raad van commissarissen zal zijn. De raad van commissarissen bestaat uit een of meer natuurlijke personen.
  2. De raad van commissarissen heeft tot taak toezicht te houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de rechtspersoon en de daaraan verbonden onderneming of organisatie. De raad van commissarissen staat het bestuur met raad terzijde. De statuten kunnen aanvullende bepalingen bevatten omtrent de taak en de bevoegdheden van de raad van commissarissen en van zijn leden.
  3. Tot de taak van een commissaris behoren alle taken van de raad van commissarissen die niet bij of krachtens de statuten aan een of meer andere commissarissen zijn toebedeeld. Elke commissaris draagt verantwoordelijkheid voor het algemene toezicht op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de rechtspersoon en de daaraan verbonden onderneming of organisatie.
  4. Elke commissaris is jegens de rechtspersoon gehouden tot een behoorlijke vervulling van zijn taak. De commissarissen richten zich bij de vervulling van hun taak naar het belang van de rechtspersoon en de daaraan verbonden onderneming of organisatie.
  5. De statuten kunnen bepalen dat een met name of in functie aangeduide commissaris meer dan één stem wordt toegekend. Een commissaris kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere commissarissen tezamen.
  6. Een commissaris neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming indien hij daarbij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de rechtspersoon en de daaraan verbonden onderneming of organisatie. Wanneer de raad van commissarissen hierdoor geen besluit kan nemen, wordt het besluit genomen door de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen, dan wel, indien het een stichting betreft, door de raad van commissarissen onder schriftelijke vastlegging van de overwegingen die aan het besluit ten grondslag liggen, tenzij de statuten anders bepalen.
  7. De statuten bevatten voorschriften omtrent de wijze waarop in de uitoefening van de taken en bevoegdheden voorlopig wordt voorzien in geval van ontstentenis of belet van elk van de commissarissen. De statuten kunnen deze voorschriften bevatten voor het geval van ontstentenis of belet van een of meer commissarissen. In de statuten kan nader worden bepaald wanneer sprake is van belet.
  8. Tenzij de statuten anders bepalen, is de raad van commissarissen bevoegd iedere bestuurder te allen tijde te schorsen. De schorsing kan te allen tijde worden opgeheven door het orgaan dat of de persoon die bevoegd is tot benoeming.
  9. De commissarissen hebben als zodanig een raadgevende stem in de algemene vergadering. Indien een besluit van de algemene vergadering buiten vergadering wordt genomen, worden de commissarissen voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid gesteld om advies uit te brengen.
  10. Bij een aanbeveling of voordracht tot benoeming van een commissaris worden van de kandidaat meegedeeld zijn leeftijd, zijn beroep, de betrekkingen die hij bekleedt of heeft bekleed voor zover die van belang zijn in verband met de vervulling van de taak van een commissaris, en, in geval van een kapitaalvennootschap, het bedrag van de door hem gehouden aandelen in het kapitaal van de vennootschap. Tevens wordt vermeld aan welke rechtspersonen hij reeds als commissaris is verbonden; indien zich daaronder rechtspersonen bevinden die tot een zelfde groep behoren, kan met de aanduiding van de groep worden volstaan. De aanbeveling en de voordracht tot benoeming of herbenoeming worden gemotiveerd. Bij herbenoeming wordt rekening gehouden met de wijze waarop de kandidaat zijn taak als commissaris heeft vervuld.
  11. Een bezoldiging van commissarissen wordt vastgesteld door de algemene vergadering. Een bezoldiging van commissarissen van een stichting wordt vastgesteld op de wijze die daartoe in de statuten is voorzien.

 

Voor de N.V. , B.V., coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij is reeds in boek 2 van het Burgerlijk Wetboek opgenomen dat bij de statuten kan worden bepaald dat er een raad van commissarissen zal zijn (artikel 2:140, 2:250 respectievelijk 2:57). Tevens zijn in de wet reeds de taken en bevoegdheden voor de raad van commissarissen omschreven.

Iemand die een commissariaat aanvaardt voor een B.V., N.V. , coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij zal - al dan niet na het uitvoeren van een gedegen onderzoek- weten waar hij of zij aan begint en zich bewust zijn van zijn of haar verantwoordelijkheden.

De stichting en vereniging daarentegen kennen thans geen wetsbepaling over het al dan niet kunnen instellen van een raad van commissarissen.

Het is echter niet ongebruikelijk voor een stichting om een toezichthoudend orgaan te hebben. Met name in de semi-publiekrechtelijke sector en bij (grote)Algemeen Nut Beogende Instellingen zien we veelvuldig de aanwezigheid van een toezichthoudend orgaan. We zien voor dit orgaan verschillende benamingen, met name zien we als benaming 'raad van toezicht'.

De wetgever vindt het hanteren van verschillende namen voor het toezichthoudend orgaan onwenselijk. Ook voor de stichting wordt voor de term 'raad van commissarissen' gekozen.

Voor de toepassing van de wettelijke regeling maakt het echter niet uit hoe de rechtspersoon het orgaan zelf noemt. Het toezichthoudend orgaan heeft (ook als het anders wordt genoemd door de rechtspersoon zelf) de taken en bevoegdheden die de wet aan een raad van commissarissen toedeelt.

De vraag is nu: wanneer is een toezichthoudend orgaan een raad van commissarissen als bedoeld in de wet? Indien dit orgaan in de statuten alle rechten en bevoegdheden heeft toegekend als is bepaald in de wet voor de raad van commissarissen is het evident.

Maar wat als slechts een gedeelte van de bevoegdheden hiermee overeenkomt? Wat als het toezichthoudend orgaan slechts toeziet op de financiën? Zijn deze toezichthouders dan commissarissen in de zin van de wet? Worden deze toezichthouders ineens aansprakelijk voor misstanden van de stichting op het gebied van ICT?

 Daarnaast bepaalt het voorgestelde artikel dat slechts natuurlijke personen lid kunnen zijn van de raad van commissarissen.

Voor de B.V., N.V., coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij is dit thans al het geval, maar bij stichtingen is het niet ongebruikelijk dat een rechtspersoon de rol van toezichthouder vervult.

Wat gebeurt er met deze toezichthouder? Is deze geen toezichthouder meer? Bestaat het orgaan niet meer? Of juist wel en is deze rechtspersoon gehouden aan het voorgenomen artikel 11?

 De wetgever heeft in het huidige voorstel geen overgangsregeling opgenomen.

Zaak dus voor stichtingen (en verenigingen) en met name de leden van toezichthoudende organen hun de statuten en reglementen eens grondig te bestuderen en eventueel advies in te winnen bij de notaris.

 Mocht u vragen hebben naar aanleiding van bovenstaande kunt u contact opnemen met Debbie van Lierop op telefoonnummer 030-2150512 of per email d.vanlierop@holtmannotarissen.nl

Debbie van Lierop
Terug naar overzicht

© Holtman Notarissen, all rights reserved  |

  Website by: eResults