Nalaten

In de praktijk worden mij vaak vragen gesteld als:

"Ik geef al jaren aan goede doelen die werken aan de idealen waar ik zo om geef. Is het mogelijk hen na mijn overlijden ook te (blijven) steunen?"

en

"Mijn broers en zussen bezoeken mij niet of hebben al genoeg. Ik bevoordeel liever een ander. Kan dat, en zo ja hoe regel ik dat dan?"

Mijn antwoord luidt dan altijd: jazeker, dat kan!

Om te beginnen is van belang te weten wie er van u erft als u daarover zelf niets vastlegt. Als u geen testament opstelt, dan bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn.

De wet onderscheidt vier groepen erfgenamen, die in de volgende volgorde worden opgeroepen:

  1. uw echtgeno(o)t(e) of geregistreerd partner en kinderen;
  2. uw ouders, broers en zussen;
  3. uw grootouders;
  4. uw overgrootouders.

De erfgenamen die in dezelfde groep zitten, hebben allemaal recht op een even groot deel van de nalatenschap.

Uitzondering hierop is dat er een wettelijk minimumerfdeel is voor de ouders: zij hebben altijd ieder recht op minstens 1/4e gedeelte van de nalatenschap.

Zolang er in de ene groep nog een erfgenaam is óf diens afstammeling die daarvoor in de plaats treedt, komt een volgende groep niet aan bod.

Stel: u bent ongehuwd, zonder geregistreerd partner met een dochter welke voor u is overleden met achterlating van een zoon (uw kleinkind), dan treedt de zoon van uw dochter voor haar in de plaats als uw wettelijk (enig) erfgenaam.

Erfgenamen hebben niet alleen recht op (een deel van) de nalatenschap, maar hebben gezamenlijk ook de taak om de nalatenschap te verdelen en af te wikkelen. 

Willen de erfgenamen één iemand aanwijzen die dat namens hen gaat doen, dan kan dit door middel van een boedelvolmacht.

Mocht het nodig zijn dan is het altijd mogelijk bij de verdeling en afwikkeling hulp in te schakelen. Dit kan bijvoorbeeld een notaris zijn.

Indien u wilt afwijken van de wet dient u een testament op te stellen: een hoogstpersoonlijk document waarin u omschrijft aan wie u uw bezit en vermogen wilt laten toekomen na uw overlijden.

Wenst u een of meerdere specifieke personen of goede doelen te bevoordelen bij testament, dan is dat op 2 manieren mogelijk:

- door toekenning van een of meerdere legaten;

- door benoeming tot erfgenaam.

Met een legaat krijgt de legataris een duidelijk omschreven goed, een bepaald genoemd geldbedrag en/of een bepaald percentage van de nalatenschap. Een legataris verkrijgt een vorderingsrecht op de gezamenlijke erfgenamen; hij wordt een schuldeiser van de nalatenschap. Legaten komen aldus in mindering op het saldo van de nalatenschap die vervolgens onder de erfgenamen wordt verdeeld. Een legaat kan door de legataris worden aanvaard of verworpen.

Erfgenamen verkrijgen een gedeelte van de nalatenschap, na uitbetaling van eventuele legaten. Het grote verschil met een legataris is dat erfgenamen een plek aan tafel hebben. Zij moeten in principe gezamenlijk de nalatenschap beheren, afwikkelen en verdelen.
Als erfgenaam kun je de nalatenschap zuiver aanvaarding, beneficiair aanvaarden of verwerpen.

Voorts is het mogelijk bij testament een executeur te benoemen. Hij of zij beheert uw nalatenschap na uw overlijden en regelt alle zaken voor de afwikkeling daarvan, tot aan de afwikkeling zelf.

De executeur is de centrale persoon die de beslissingen neemt. Vaak is dit praktischer dan dat de erfgenamen gezamenlijk deze taak hebben en kan ruzie tussen de erfgenamen mogelijk worden voorkomen omdat de beslissingsbevoegdheid in handen van één iemand is.

Taken van een executeur zijn onder meer:

- het regelen van uw uitvaart;

- het regelen van een goed onderkomen voor uw huisdieren;

- het uitkeren van eventuele legaten en voldoen van eventuele andere schuldeisers; en

- het indienen van de aangifte inkomstenbelasting en erfbelasting.

Een executeur maakt dus eigenlijk de nalatenschap klaar voor verdeling tussen de erfgenamen. Op dat moment is zijn taak volbracht en is hij in principe executeur af. De verdeling/afwikkeling zelf geschiedt weer door de erfgenamen gezamenlijk.

Een executeur kan bijvoorbeeld niet zelfstandig uw woning na uw overlijden overdragen. Daarvoor heeft hij alle erfgenamen nodig.

Het is bij testament ook mogelijk om de taken van de executeur uit te breiden en hem/haar ook bevoegd te maken tot de afwikkeling zelf. Dan benoemt u hem tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder.

Behalve een testament, kunt u ook een codicil maken. U kunt daarin zelf opnemen wie uw meubels, sieraden en kleding krijgt/krijgen als u komt te overlijden. In het codicil kunt u ook omschrijven hoe uw uitvaart eruit moet zien.
Geldbedragen kunnen niet via een codicil aan iemand worden toegewezen. Ook kunt u niet (meer) bij codicil iemand aanwijzen die de uw nalatenschap gaat beheren, een executeur.

Een codicil is alleen geldig als het voldoet aan de volgende eisen:

- met de hand geschreven;

- elke pagina is ondertekend; én

- voorzien van een datum.

Voordelen van een codicil zijn dat u het zelf kunt opmaken en dus niet naar een notaris hoeft. Bent u van gedachten veranderd en wilt u het codicil veranderen, dan kunt u dat ook gemakkelijk zelf doen door simpelweg een nieuw codicil op te maken en het oude document te vernietigen. Een nadeel kan echter zijn dat het codicil wellicht kwijt kan raken, u niet alles kunt regelen bij codicil en dat erfgenamen die niet van het bestaan van het codicil afweten er geen rekening mee houden. Ook is bijvoorbeeld mogelijk dat een van de erfgenamen uw codicil vindt en deze achterhoudt omdat de inhoud hem niet zint.
Als tip geven wij daarom vaak mee dat u uw erfgenamen en de begunstigden vertelt dat u een codicil heeft gemaakt en waar u deze bewaart. Heeft u ook een testament, dan kunt u de notaris vragen of hij het codicil bij het testament wil bewaren.

Heeft u ook specifieke gedachten over wie wat mag krijgen als u er zelf niet meer bent? Of wilt u graag nadere informatie over de verschillende mogelijkheden?

Neemt u dan gerust contact met mij op via: m.pascale@holtmannotarissen.nl of 030-2150517.

 

Monica Pascale
Terug naar overzicht

© Holtman Notarissen, all rights reserved  |

  Website by: eResults